<no title>

ارتباط غيركلامي

هرگاه پيام به صورت علايم يا رمزهاي غيركلامي (حركات دست و چشم، رنگ، صدا و ...) انتقال يابد ارتباط را غيركلامي گويند. در اين ارتباط ظاهر شخصي، وضعيت بدن و حركات و اشارات نقش مهمي دارند. البته برخي از صاحب نظران استفاده از جملات و كلمات را به شيوهاي كه معني آن را تغيير دهد، نيز ارتباط غيركلامي مي نامند (فتحي آذر، 1373).
روانشناسان عقيده دارند، فرستنده پيام قادر است به وسيله ظاهر خود بيش از آنچه كه به زبان مي آورد به گيرندگان منتقل نمايد.
حالت، چگونگي و كيفيت بدن فرستنده پيام نيز در برقراري ارتباط ديداري نقش بسزايي دارد و فيزيك بدن در ارائه مطالب بايستي حالت طبيعي و راحت داشته و خميدگي نداشته باشد.
حركات و اشارات را عمدتاً به سه نوع توصيفي، تلويحي و تعاملي تقسيم مي كنند، نوع توصيفي حركات و اشارات براي مشخص كردن حالات فيزيكي، نسبتها، اندازه ها و جهات به كار مي رود. ما از حركات دست براي نشان دادن جايي كه چيزي در آن جا هست استفاده مي كنيم.
حركات و اشارات تلويحي، شباهت زيادي به توصيفي دارند با اين تفاوت كه جنبه ظاهري و عيني آنها كمتر است. به علاوه در موقعيت هايي بكار مي روند كه جنبه عاطفي و احساسي آنها نسبت به توصيفي بيشتر است. نظير بلند كردن دستها رو به آسمان يا بالا بردن چشمها هنگام دعا و نيايش.
حركات تعاملي نيز نسبت به حركات و اشارات تلويحي آميخه با حالات عاطفي و احساسي بيشتري است. تكان دادن شديد دست و انگشت سبابه به علامت تهديد.

نوع ديگر از حركات و اشارات تقسيم بندي آنها به غريزي و اكتسابي است. نوع غريزي حركات و اشارات شامل رفتاري غيركلامي ماست كه ذاتي بوده و بدون شرطي شدن فرهنگي به وسيله افراد بكار مي رود.
اين گونه رفتارها شامل بازكردن بيشتر چشمها براي بهتر ديدن چيزي، گرفتن سر با دست زماني كه به درد مي آيد و ...
حركات اكتسابي، حركات و اشاراتي است كه مربوط به فرهنگ بوده و يا بطور قراردادي بكار مي رود و شكل و معناي خاص خود را از فرهنگ مي گيرند.
معمولاً دو متغير بر ميزان استفاده از حركات و اشارات تأثير مي گذارد:
1. ويژگيهاي شخصيتي فرستنده پيام 2. ماهيت محتواي پيام.

تعامل احساسي
تعامل احساسي نوع ديگر از ارتباط غيركلامي است و به زبان ساده يعني بروز يك رفتار يا حالت خاص توسط يك فرد يا منبع و تكرار آن توسط فرد يا منبع ديگر (احديان، محمدي،1377).
نمونه تعامل احساسي زماني است كه فردي در يك جمع خميازه مي كشد، سرفه مي كند و يا استشمام مي كند و بقيه رفتار او را تكرار مي كنند. تعامل احساسي يكي از پديده هاي طبيعي بشر است كه در اثر آن يك شخص نسبت به رفتارها و تجارب اشخاص ديگر تعامل نشان مي دهد.

انواع تعامل احساسي
1. تعامل احساسي در پاسخ فرستنده پيام نسبت به محتواي پيام؛ در اين نوع از تعامل احساسي همانطور كه برقرار كننده ارتباط (فرستنده پيام) تحت تأثير محتواي پيام قرار مي گيرد اين حالات در چهره، دستها و در كل پاسخهاي بدني او مشاهده مي شود. اين امر در مورد محتواهاي مربوط به حيطه عاطفي محسوس تر از دو حيطه ديگر است.
2. تعامل احساسي در پاسخ گيرنده پيام نسبت به فرستنده پيام؛ گيرندگان پيام غالباً تمايل به تقليد رفتارها، حالات و احساسات فرستنده پيام دارند. اگر فرستنده پيام بخواهد حالتي گشاده را در چهره گيرندگان پيام ايجاد كند خودش بايستي تبسم را در چهره و لبان خود نشان دهد مثلاًً سكوت سخنران در ابتداي جلسه يا اثناي جلسه.
3. تعامل احساسي در پاسخ فرستنده پيام نسبت به گيرنده پيام؛ مانند يك معلم جدي كه در برخورد با شاگردان بي تفاوتي نوعي بي تفاوتي در كار را از خود نشان مي دهد.
4. تعامل احسي در پاسخ فرستنده پيام نسبت به خود؛ شخصي كه تحت تأثير حادثه اي دچار ترس شديد شده است مي تواند با استفاده از تلقين به خود اين احساس نامطلوب را در خود تخفيف داده و يا به حداقل برساند.
5. تعامل احساسي در پاسخ گيرنده پيام نسبت به خود؛ گيرنده پيام نيز مثل فرستنده پيام مي تواند نسبت به خود تعامل گونه پاسخ دهد.